Olkusz - Gabinet mobilny

510-871-776 kontakt@loogomowa.pl

Wymawiam poprawnie: Głoski syczące (S Z C DZ)

Wymawiam poprawnie! to projekt organizowany we współpracy z Edukacyjna.pl, w którym opisujemy zagadnienia związane z rozwojem mowy.  Przyjrzymy się bliżej sprawnościom artykulacyjnym nabywanym przez dziecko na poszczególnych etapach życia. Będziemy także prezentować pomoce, gry oraz ćwiczenia które można wykorzystać, by usprawniać narządy artykulacyjne oraz wspierać poprawną wymowę.


Nieprawidłowa realizacja głosek dentalizowanych (takich, których wymowa wymaga zbliżenia do siebie górnych i dolnych zębów oraz odpowiedniego ułożenia języka oraz warg) jest dość powszechna u dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. W języku polskim znajdziemy kilkanaście głosek dentalizowanych, które podzielić możemy na: głoski szumiące (SZ Ż/RZ CZ DŻ), głoski ciszące (Ś Ź Ć DŹ) oraz głoski syczące (S Z C DZ).
Każdy z szeregów charakteryzuje się odmiennym sposobem artykulacji i pojawia się w rozwoju mowy w innym czasie, pierwsze głoski jakie usłyszymy w mowie dziecka to najczęściej [ś ź ć dź], później [s z c dz], a na końcu [sz ż/rz cz dż].

Głoski szeregu syczącego charakteryzują się, poza zbliżeniem do siebie górnych i dolnych zębów oraz ułożeniem warg w delikatny uśmiech, wytworzeniem w środkowej części języka (ułożonego za dolnymi ząbkami) rynienki, przez którą podczas wymowy kierowany jest strumień powietrza.

Głoska S –  szczelinowa, przedniojęzykowo-zębowa, bezdźwięczna, twarda, ustna
Głoska Z – szczelinowa, przedniojęzykowo-zębowa, dźwięczna, twarda, ustna
Głoska C – zwartoszczelinowa, przedniojęzykowo-zębowa, bezdźwięczna, twarda, ustna
Głoska DZ – zwartoszczelinowa, dźwięczna, twarda, ustna

W czasie pracy nad artykulacją głosek szeregu syczącego możemy działać wielowymiarowo: wzrokowo (tłumacząc i pokazując dziecku układ narządów mowy), słuchowo (bazując na różnicowaniu słuchowym głosek) oraz czuciowo (kierując strumień powietrza z środka ust na rączkę dziecka). Zanim jednak przejdziemy do wywołania głoski musimy buzię odpowiednio do tego przygotować. Ćwiczymy więc sprawność warg i języka (by dziecko mogło swobodnie przytrzymać go na dolnymi ząbkami), wykonujemy ćwiczenia oddechowe (z wykorzystaniem słomki, gwizdania, dmuchania na wprost) i dążymy do zwiększenia świadomości artykulacyjnej dziecka.

Kiedy już uda się nam wypracować odpowiednie ułożenie języka i warg możemy przejść do wywoływania głosek, najczęściej zaczynając od głoski [S], później przechodząc do [Z], a kolejno co [C] i [DZ]. Tłumaczymy i pokazujemy dziecku, iż podczas wymowy czubek języka powinien znajdować się za dolnymi ząbkami tworząc tzw. rynienkę (tak samo jak podczas dmuchania przez słomkę), przez którą kierujemy strumień powietrza, ząbki pozostają delikatnie zbliżone do siebie, a usta układają się w lekki uśmiech. Po uzyskaniu właściwej artykulacji danej głoski nie pozostaje nam nic innego jak przejść do ćwiczeń utrwalających i dobrze się przy tym bawić.


Jakie pomoce można wykorzystać do wspomagania artykulacji głosek syczących?

Logotomy z głoskami szeregu syczącego. Jedne z moich ulubionych książek wykorzystywanych w czasie terapii. Zadania w nich zawarte są bardzo zróżnicowane, ułożone według stopnia trudności zgodnie z etapami pracy. Karty w formie skoroszytu i czarno-białe opracowanie zadań ułatwiają użytkowanie Logotomów wielokrotnie, a przy okazji artykulacji rysujemy, łączymy w pary, przyklejamy, wycinamy, liczymy i wykonujemy masę ćwiczeń ogólnorozwojowych.


Podobną formę mają zeszyty z serii Akademia wzorowej wymowy – każdy przeznaczony do ćwiczeń innej głoski. Zawarte w nich zadania jednoznacznie ukierunkowują pracę nad wymową, polecenia są bardzo precyzyjne, jasno określają co należy zrobić więc bez trudu poradzi sobie z nimi nauczyciel czy rodzic w domowych warunkach.


W Wydawnictwie Palatum jakiś czas temu ukazał się zestaw Ładnie mówię głoski S Z C DZ– kartonowe pudełka z obrazkami do ćwiczeń wybranych głosek. W środku znajdziemy 70! kartoników z obrazkami, a właściwie z realnymi zdjęciami przedmiotów, których nazwy zawierają ćwiczone głoski w nagłosie (na początku), śródgłosie (w środku) i w wygłosie (na końcu). Dużym walorem jest także to, iż na obrazkach nie znajdziemy wyrazów z głoskami szeregu szumiącego, które mogłyby sprawić dziecku dodatkowe trudności.


Dla urozmaicenia terapii często podczas ćwiczeń prezentuję dziecku wierszyki – są zwykle krótkie, zabawne, można je modyfikować dla potrzeb konkretnego dziecka i bardzo dobrze sprawdzają się w utrwalaniu głosek w mowie spontanicznej. Syczące wierszyki – autorstwa dr Iwony Michalak-Widery – to rewelacyjna propozycja dla logopedów. Poza tekstem znajdziemy wplecione w słowa obrazki, które aktywizują dziecko do śledzenia i uważnego słuchania czytanych fraz oraz nazywania poszczególnych elementów.


Dzieciakom przypadły także do gustu przygody Foczki Ninki z serii Uczę się poprawnie wymawiać głoski s, z, c, dz i sz, ż, cz, dż. Zeszyt ćwiczeń nieco inny niż dotychczas prezentowane materiały, chociażby ze względu na bogate „zaplecze” merytoryczne publikacji. Kilkadziesiąt pierwszych stron poświęconych jest charakterystyce głosek, znajdziemy tam informacje m.in. o tym w jaki sposób poprawnie realizować głoski, jakie są błędne sposoby ich artykulacji, na co zwrócić uwagę w czasie nauki czy obszerną listę wyrazów zawierającą ćwiczone głoski. Zestaw ćwiczeń jest mocno zróżnicowany, zadania uporządkowane zgodnie ze stopniem trudności, a czarno-białe karty pozwalają wielokrotnie wykorzystać wykonywanie ćwiczenia.


Na koniec absolutny hit, który trafił na moje logopedyczne zajęcia i z pewnością będzie na nich gościł bardzo często. Fiszki logopedyczne od Studia Logograf to zestaw niewielkich, celowo numerowanych karteczek (100 kartoników) z obrazkami i podpisem z jednej i krótkimi zdaniami lub związku wyrazowym z drugiej strony. Całość zamknięta w maleńkim pudełeczku, które możemy zabrać ze sobą wszędzie, by utrwalać głoski podczas codziennych zabaw. Fiszki mogą służyć nie tylko do biernego odczytywania wyrazów, możemy wykorzystać je m.in. do gier, quizów, zagadek i na setki innych sposobów.

Wszystkie polecane książki oraz pomoce znajdziecie oczywiście na Edukacyjna.pl

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Facebook

Get the Facebook Likebox Slider Pro for WordPress
Translate »