Olkusz - Gabinet mobilny

510-871-776 kontakt@loogomowa.pl

Wymawiam poprawnie: Głoski dźwięczne i bezdźwięczne

Wymawiam poprawnie! to projekt organizowany we współpracy z Edukacyjna.pl, w którym opisujemy zagadnienia związane z rozwojem mowy.  Przyjrzymy się bliżej sprawnościom artykulacyjnym nabywanym przez dziecko na poszczególnych etapach życia. Będziemy także prezentować pomoce, gry oraz ćwiczenia które można wykorzystać, by usprawniać narządy artykulacyjne oraz wspierać poprawną wymowę.



Wszystkie głoski w systemie języka polskiego podlegają kategorii dźwięczności, a ich brzmienie zależy od udziału wiązadeł głosowych w procesie mówienia. Możemy zatem wyróżnić głoski dźwięczne (artykułowane z udziałem strun głosowych) oraz głoski bezdźwięczne (wypowiadane bez drgań strun głosowych). Do głosek dźwięcznych zaliczymy wszystkie samogłoski oraz głoski m, n, r, ł, j, l. Pozostałe zestawione są ze sobą w trzynaście par opozycyjnych dźwięczna-bezdźwięczna:  b – p, bi – pi, d – t, g – k, gi – ki, dz – c, dż – cz, dź – ć, w – f, wi – fi, z – s, ż – sz, ź – ś i to właśnie w ich obrębie najczęściej dochodzi do zaburzeń mowy.

Mowa bezdźwięczna polega na braku realizacji głosek dźwięcznych i zastępowaniu ich bezdźwięcznymi odpowiednikami, a to przekłada się także na trudności z różnicowaniu słuchowym głosek opozycyjnych, a w przyszłości na trudności z czytaniem i pisaniem. Bezdźwięczność może występować jako odrębna wada, ale zdecydowanie częściej współwystępuje z innymi zaburzeniami np. opóźnionym rozwojem mowy, zaburzeniami słuchu fonematycznego, niedosłuchem czy zaburzeniami kinestezji artykulacyjnej (braku koordynacji między pracą narządów mowy, a pracą wiązadeł głosowych). Charakterystyczna dla mowy bezdźwięcznej jest także niska sprawność mięśni warg i policzków, a wydobywany przez dziecko głos jest zwykle cichy, monotonny i niewyraźny.

Pierwszym, przygotowawczym etapem pracy nad udźwięcznianiem głosek są ćwiczenia artykulacyjne. Bawimy się więc w parskanie, cmokanie, mruczenie, dmuchanie, naśladowanie odgłosów i dźwięków, dotykanie krtani podczas wymowy samogłosek (by dziecko mogło odczuć drgania). Dzięki ćwiczeniom wzmacniamy mięśnie warg, policzków, żuchwy i języka, wydłużamy fazę wydechową, a także uczymy się słuchowo rozpoznawać różnego rodzaju dźwięki. Kolejnym krokiem jest opracowanie właściwej kolejności udźwięczniania głosek.

Według J.T. Kani łatwiej udźwięcznić głoskę, która ma większy stopień otwarcia i taką, która jest zlokalizowana dalej od wiązadeł głosowych dlatego też wprowadzamy głoski w następującej kolejności: [w] [wi] [z] [ż] [ź] [dz] [dż] [dź] [b] [bi] [d] [g] [gi].

W terapii duży nacisk kładziemy na metody fonetyczne, chociaż każdą z głosek wywołuje się w inny sposób, a praca nad dźwięcznością – tak samo jak nad każdym innym zaburzeniem – wymaga czasu i bardzo bardzo bardzo wielu ćwiczeń. Czasem zdarza się, że wyćwiczenie dźwięczności w jednej czy dwóch parach opozycyjnych spowoduje automatyczne udźwięcznienie pozostałych głosek dzięki zjawisku generalizacji oraz zwiększonej świadomości fonologicznej dziecka, a naszym zadaniem będzie dalsza automatyzacja prawidłowej wymowy.


Jakie pomoce można wykorzystać do wspomagania artykulacji głosek dźwięcznych i bezdźwięcznych?

p1140193

Zabawy i ćwiczenia logopedyczne to poradnik przeznaczony dla logopedów, nauczycieli i rodziców zawierający praktyczne wskazówki do pracy z dziećmi. Seria obejmuje osiem zeszytów przeznaczonych do wywoływania, utrwalenia i automatyzacji głosek w izolacji, a także w opozycji dźwięczna-bezdźwięczna. W środku znajdziemy kilkanaście stron dokładnie opisujących charakterystykę danej głoski, sposoby badania jej artykulacji, ćwiczenia przygotowawcze oraz kilkadziesiąt stron zadań praktycznych podzielonych według stopnia trudności oraz etapów pracy nad właściwą wymową. Poza obrazkami, wyrazami, wierszykami zawierającymi ćwiczone głoski w książce jest mnóstwo ćwiczeń praktycznych, które angażują dziecko do ćwiczeń ruchowych i manualnych, a to zawsze pozytywnie wpływa na jego całościowy rozwój.


Propozycją, która od pierwszych stron skradła moje serce są Bajki bez końca od Wydawnictwa Edukacyjnego. Niewielka książeczka przeznaczona do ćwiczeń głosek dźwięcznych i bezdźwięcznych (f-w, t-d, p-b, k-g) zawiera przepięknie ilustrowane bajki z wyróżnionymi głoskami nad którymi aktualnie pracujemy. Ciekawym dodatkiem są dołączone do każdej z opowiastek zadania wymagające nie tylko sprawności artykulacyjnej, ale także pamięci, zdolności manualnych, analizy i syntezy wzrokowej czy koordynacji wzrokowo-ruchowej, a uatrakcyjnieniem bajek są uwielbiane przez dzieci naklejki używane do uzupełniania ćwiczeń.

obraz1


p1140203Nowością wydawniczą jest kolejna już publikacja Moniki Lubiny Wierszyki zróżnicowane na opozycje głosek. Na książkę składa się 100 wierszyków wspomagających różnicowanie głosek w oparciu o proste rymowanki, opowiastki i bajki bliskie rzeczywistości dziecka. Znajdziemy tutaj opozycje wszystkich głosek języka polskiego, zilustrowane zabawnymi i mocno wymownymi grafikami.

p1140210W ćwiczenia zawsze warto włączyć element zabawy, by praca nad artykulacją sprawiała dziecku radość i nie była zbyt nużąca. Z pomocą przychodzi tutaj Piotruś sylabowy – Opozycja dźwięczności. Zestaw kilkudziesięciu kart z sylabami głosek opozycyjnych (k-g, p-b, t-d) nadaje się nie tylko do ćwiczeń artykulacyjnych, ale także do nauki czytania, pisania czy różnicowania słuchowego. Karty wielkością przypominają klasyczną talię, są lakierowane, bardzo czytelne (dzięki czcionce bezszeryfowej) i zapakowane w wygodne pudełeczko możemy więc zabrać je ze sobą właściwie wszędzie.


A jeśli o zabawie mowa nie może zabraknąć Zagadek logopedycznych (Głoski dźwięczne i bezdźwięczne) od Wydawnictwa Harmonia. Laminowane, zapakowane w wygodną teczkę, realistyczne zdjęcia i bardzo starannie dobrane zagadki sprawią, że z łatwością zamienimy nudne zajęcia w wielką, logopedyczną przygodę. Osiem stron do samodzielnego wycięcia daje nam łącznie 20 kartoników z zagadkami – sami decydujemy, które będą nam w danym momencie potrzebne, a w odpowiedziach przedstawionych na obrazkach zawarte są głoski dźwięczne i bezdźwięczne. Karty mieszczą się w dłoni, każdy obrazek jest dodatkowo podpisany, a zagadki skonstrułowane w taki sposób, aby i mały i duży odkrywca był w stanie poradzić sobie ze znalezieniem odpowiedzi.

obraz3

Wszystkie polecane książki oraz pomoce znajdziecie oczywiście na Edukacyjna.pl

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Facebook

Get the Facebook Likebox Slider Pro for WordPress
Translate »