Prawa czy lewa? Kilka słów o lateralizacji

Katarzyna Knopik - logopeda/ Czerwiec 29, 2015/ Rozwój dziecka, Zabawy stymulujące/ 1 comments

Lateralizacja  to nic innego jak skłonność przyczyniająca się do używania jednej ręki, nogi, oka i ucha do spełniania określonych funkcji. Za określoną stronę odpowiedzialna jest przeciwległa półkula mózgu i to ona koordynuje pracę całego ciała.

Pamiętajmy, że zarówno lateralizacja prawostronna, jak i lewostronna jest normą. Zmuszanie dziecka do zmiany dominującej ręki może mieć nieodwracalne skutki w jego funkcjonowaniu i zaburzać dalszy rozwój. Co więcej naukowo udowodniono, że nigdy nie uda nam się skutecznie “przestawić” dziecka na prawą stronę, ponieważ stronność uwarunkowana jest genetycznie. Jedyne co możemy uzyskać to umiejętność posługiwania się obiema rękami w podobnym stopniu,  co (jak wiele osób wciąż myśli) nie jest efektem pożądanym i prowadzi do zaburzeń w kształtowaniu się przewagi lewej półkuli mózgu w funkcjach mowy. Bardziej korzystna dla naszego mózgu jest bowiem określona lateralizacja (prawo- lub lewostronna) niż oburęczność.

Najnowsze badania neurobiologów oraz genetyków wykazały, iż osoby praworęczne mają nieco większą preferencję do posługiwania się prawą ręką niż osoby leworęczne do posługiwania się lewą. Dlatego dość powszechnym zjawiskiem u osób genetycznie leworęcznych jest oburęczność, gdyż posługują się one obiema rękami z podobną sprawnością, co wyraźnie zaburza przewagę lewej półkuli mózgu w funkcjach mowy.

Diagnostyczne badanie lateralizacji przeprowadza się zwykle dopiero około 3-go roku życia, jednak już znacznie wcześniej można zaobserwować preferencje dziecka w wyborze dominującej strony np. podczas manipulowania przedmiotami, wchodzenia po schodach, pokazywania palcem itp. Najlepsze efekty daje badanie spontaniczne, niekontrolowane, dlatego też warto obserwować dziecko podczas zabawy lub takowe zabawy samemu aranżować. Wyniki pozwolą stwierdzić czy lateralizacja dziecka jest:

Prawostronna – gdy wybiera tylko prawą rękę, nogę, ucho i oko
Lewostronna – gdy wybiera tylko lewą rękę, nogę, ucho i oko
Skrzyżowana – gdy wybiera konsekwentnie przeciwne strony ciała (np. lewe oko, prawą rękę)
Nieustalona – gdy wybiera rękę, nogę, ucho, oko całkowicie przypadkowo i/lub naprzemiennie

Najczęściej trudności funkcjonalne pojawiają się, gdy lateralizacja dziecka jest skrzyżowana i dominuje np. prawa ręka, ale lewe oko bądź u osób posługujących się obiema rękami w równym stopniu. U osób praworęcznych mózg jest bowiem bardziej asymetryczny, a obie półkule wyraźniej różnią się od siebie budową i wszystkim funkcjami niż u osób leworęcznych.

Dziecko z opóźnioną lateralizacją może mieć ogólne kłopoty z manipulacją i koordynacją podczas wykonywania podstawowych czynności, może przejawiać kłopoty z orientacją w schemacie własnego ciała i otaczającej przestrzeni. Później mogą pojawić się także trudności z prawidłową artykulacją dźwięków, przestawianie sylab w wyrazach i zdaniach, zniekształcanie liter itp. Dzieci te często wykazują również problemy z koncentracją, skupieniem uwagi na tekstach czytanych i słuchanych, mają też kłopoty z pamięcią.

Dzieci z nieustaloną oraz skrzyżowaną lateralizacją już od najmłodszych lat wymagają systematycznych ćwiczeń stymulujących koordynację wzrokowo – ruchową, analizę i syntezę wzrokową, porządkowanie od lewej do prawej zgodnie z kierunkiem czytania, a także ćwiczeń sekwencji ruchowych, wzrokowych i słuchowych oraz ćwiczenia pamięci symultanicznej i sekwencyjnej.

1 Comment

  1. Uwielbiam Twojego bloga!!

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*
*